Algemene Beschouwingen 2025

Elk jaar in oktober, bij de begroting, houden alle fractievoorzitters in de gemeenteraad een zgn. Algemene Beschouwing. De uitdrukking zegt het al: een korte algemene visie op de (gemeente)politiek. Hieronder plaatsen we onze beschouwing van 2025.

Voorzitter,
De Raad is er niet om geld te fourneren waarna het college ermee kan doen wat ze wil. Er wordt wat ons betreft nogal eens te gemakkelijk gezegd dat iets uitvoering en dus des college’s is. Maar een van de taken van de Raad is controle. Die vindt per definitie achteraf plaats, of evt. tijdens een traject, maar daarmee gaat de Raad wel degelijk ook over uitvoering. Dat heeft dus niets te maken met op de stoel van de wethouder willen gaan zitten, maar met onze controlerende taak. Als het college in concrete situaties middelen verspilt die de Raad in algemene termen ter beschikking heeft gesteld dan kan de Raad daar dus kritiek op uiten.
Dat is een algemeen geldende opmerking, maar ik wil die hier met een concreet voorbeeld onderbouwen. De anti-alcohol campagne van eind augustus. En dan niet in algemene zin, dat de overheid zich minder, en vooral minder moralistisch, moet bemoeien met het priveleven van haar burgers, maar deze campagne in concreto.
Ik wil hierbij het rapport van de Rekenkamer van een maand of twee geleden memoreren. Ons subsidiesysteem moet volgens dat rappport meer gericht worden op outcome dan op output. Dat geldt o.i. niet alleen voor subsidies, maar voor veel meer beleid en uitvoering. Richt je op het doel en de opbrengst.
Als voorbeeld dus die anti-alcohol campagne. Wat zien we? Foto’s van, grotendeels, oudere mensen die een korte moraliserende preek afsteken. Type opgeheven vingertje. Wie denkt ook maar een seconde dat dit jongeren zal aanspreken en dus nut heeft? Nog afgezien van de achterliggende hypocrisie.
Wie initieert zo’n campagne? Uit welke potje wordt het betaald? Maar vooral, wordt er voldoende nagedacht over doel, nut, noodzaak, wenselijkheid. En daaruit voortvloeiende: wordt er geevalueerd? Zo’n campagne lijkt een kleinigheid en dat is het op zichzelf ook. Het gaat niet om groot geld, maar weggegooid geld blijft weggegooid geld. Dit voorbeeld lijkt ons niet een eenmalige uitglijer, eerder symptomatisch en dan is het erger. Als Raad kun je alleen maar achteraf met je tanden knarsen, oftewel, we hebben soms weinig aan onze controlerende bevoegdheid.
Als WAD’N PARTIJ krijgen wij daardoor de neiging om ons op voorhand steeds terughoudender op te stellen m.b.t. het ter beschikking stellen van middelen aan het college als niet heel erg duidelijk is wat er met dat geld precies gedaan gaat worden.
En vanuit zo’n detail zijn we weer bij het begrip algemeen.

Voorzitter,
Een kleine twee maanden geleden baadde het stadhuis in oranje licht. Een protest, als ik dat zo mag noemen, tegen de moord op de 17-jarige Lisa eind augustus. Een statement tegen femicide. Waarom tegenwoordig dat rare woord gebruikt word snap ik niet. Eigenlijk wordt de ernst van het onderwerp ermee verdoezeld. Zoals dat tegenwoordig zo vaak gebeurt. Achterstandswijken heetten opeens prachtwijken of krachtwijken. Nou ja, iedereen kan de voorbeelden aandragen. De essentie is dat zaken niet meer bij de naam genoemd mogen worden. De werkelijkheid wordt verdoezeld. Dat lijkt een semantisch truukje, maar het is meer. Politiek-bestuurlijk Nederland, ook wel aangeduidt als de elite, probeert de realiteit te ontlopen of te verdoezelen. Iedereen is tegen vrouwenmoord en geweldsmisdrijven tegen vrouwen in het algemeen. En de nacht moet teruggepakt worden, ook al zo’n kreet. De realiteit: hoeveel politie en boa’s zijn er ’s nachts op straat? Wat is de aanrijtijd? Die kwesties vereisen maatregelen. Door de overheid, want die gaat daar over. Aan symboolpolitiek en oranje gekleurde stadhuizen hebben we niets. Aan problemen verdoezelende burgemeesters en andere bestuurders ook niet. Mevrouw Halsema moest er een afgezaagde truuk voor van stal halen om het probleem van vrouwvijandige asielzoekers te ontkennen: misbruik van statistieken. Hier in Friesland deed de directrice van Fier hetzelfde.
Het is een bekend feit dat het overgrote deel van vrouwenmishandeling en vrouwenmoord in de relationele sfeer plaatsvindt. Dat heeft dus niets te maken met de openbare ruimte en de nacht terugpakken. Alle mannen mbt vrouwenhaat tot potentiele schuldigen uitroepen leidt tot niets. En dat is wat er gebeurde na de moord op Lisa. Terwijl uit cijfers blijkt dat het probleem onder asielzoekers maar liefst tot een factor 20x zo groot is als onder autochtone mannen. Bestuurders die daarvan wegkijken zullen nooit tot aanpak van het probleem komen en blijven steken in algemene tot niets leidende politiekcorrecte vaagheid. En ja, stadhuizen in oranje licht zetten, wie dat ook besloten heeft, is makkelijker dan ingrijpen en aanpakken.

Nog een algemeen punt voorzitter: ruimtelijke ordening.
Twee zaken wil ik aanstippen: de speeltuinen en sport annex woningbouw. Eerst het kleinere onderwerp. We hebben veel te veel speeltuinverenigingen. Let op wat ik zeg, niet speeltuinen, maar verenigingen. Er wordt nu al verscheidene jaren over gepraat, maar er gebeurt niets. Net als alle vrijwilligersorganisaties kampen ook speeltuinverenigingen met gebrek aan vrijwilligers. Waarom moet elke speeltuin zijn eigen rechtspersoon zijn met een eigen bestuur en alles wat daar in deze gejuridiceerde samenleving bijhoort? Waarom neemt de gemeente hierin geen regie? Dat is niet hetzelfde als je wil opleggen, maar al die bestaande besturen helpen om tot een betere structuur te komen. In ieders belang.

Dan dat grotere onderwerp. Enkele weken geleden sprak Arend Leutscher van Dorpsbelang Wijnaldum hier in. Over de multifunctionele buitenruimte.
Waarom legt het college dat zo gemakzuchtig neer bij de bestuurders van de ijsverenigingen? Dat zijn, in de beste betekenis van het woord, goedwillende amateurs. Maar de belangen gaan veel verder dan ijsbanen. Het gaat om concentratie van buitensport en om dringend noodzakelijke woningbouw. Al die ruimtelijke elementen grijpen in mekaar. De belangen zijn groot. Waarom wordt er in overleg met betrokkenen, onder regie van de gemeente, geen soort deltaplancommissie ingesteld om hier een groot samenhangend project van te maken? Om onze gemeente mooier en rijker te maken.

Afrondend. Eind september overleed Claudia Cardinale, een van de parels van de Italiaanse cinema. Twee weken geleden was de 230e verjaardag van een parel onder de Engelse dichters: John Keats. Een van zijn gedichten begint met de beroemde regel “a thing of beauty is a joy for ever.” Hij had Claudia kunnen bedoelen. Of, op een andere leest, Harlingen, parel aan het Wad. Wat zou het mooi zijn als wij ons beleid meer op die schoonheid zouden richten.